Shloka 40
Saṃhāra-krama (The Sequence of Cosmic Dissolution) — Yājñavalkya’s Discourse
स्थानेष्वेतेषु यो योगी महाव्रतसमाहित: । आत्मना सूक्ष्ममात्मानं युद्धक्ते सम्यग्विशाम्पते
sthāneṣv eteṣu yo yogī mahāvrata-samāhitaḥ | ātmanā sūkṣmam ātmānaṁ yujyate samyag viśāṁ-pate ||
Bhīṣma nói: “Hỡi bậc chúa của muôn dân, vị du-già kiên định trong đại nguyện và tâm ý được thu nhiếp vững chắc, nhờ sự định tâm bền bỉ mà kết hợp tự ngã vi tế với Tối thượng Ngã tại các trụ xứ ấy trong thân—như rốn, cổ họng, đỉnh đầu, tim, ngực, hai bên sườn, mắt, tai và mũi. Nếu người ấy muốn, có thể mau chóng thiêu rụi những tích tụ nghiệp thiện và bất thiện lớn như núi; nương tựa nơi Yoga tối thượng, người ấy đạt giải thoát.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Through disciplined vows and one-pointed concentration (dhāraṇā) at specific inner loci, the yogin unites the subtle self with the Supreme; this higher yoga can rapidly consume accumulated good and bad karma, culminating in liberation.
In the Shanti Parva’s instruction to the king, Bhishma continues his exposition on yogic practice and liberation, describing how a focused ascetic uses meditative concentration to transcend karmic accumulation and attain moksha.