Shloka 28
अव्यक्तकालमान-निर्णयः
Measures of Time from the Unmanifest; Creation, Elements, and the Primacy of Mind
चत्वारि यस्य द्वाराणि सुगुप्तान्यमरोत्तमा: । उपस्थमुदरं हस्तौ वाक् चतुर्थी स धर्मवित्,देवेश्वरो! जिस पुरुषके उपस्थ, उदर, दोनों हाथ और वाणी--ये चारों द्वार सुरक्षित होते हैं, वही धर्मज्ञ है
catvāri yasya dvārāṇi sugupṭāny amarottamāḥ | upastham udaraṁ hastau vāk caturthī sa dharmavit ||
Thiên nga nói: “Hỡi bậc tối thượng giữa các bậc bất tử, người nào giữ gìn vững bốn ‘cửa’—dục vọng, cái bụng (tham ăn), đôi tay (hành động), và lời nói là cửa thứ tư—người ấy mới thật hiểu dharma.”
हंस उवाच
Educational Q&A
Dharma is grounded in disciplined self-restraint: guarding desire (sex), appetite (food), actions (hands), and speech. Mastery over these channels prevents harm and cultivates ethical clarity.
In a didactic exchange within the Śānti Parva, the Haṃsa (Swan) delivers a concise moral definition of a ‘knower of dharma,’ using the metaphor of four guarded gates that regulate human conduct.