Shloka 27
Vidyā–Avidyā and the Twenty-Fifth Principle
Sāṃkhya–Yoga Clarification
जब मनुष्यकी बुद्धि नष्ट हो जाती है, तब वह न्यायको नहीं देख पाता अर्थात् कर्तव्य और अकर्तव्यका निर्णय नहीं कर पाता है। इसलिये सुखका क्षय हो जानेपर प्रत्येक पुरुषको घोर तपस्या करनी चाहिये ।।
yad iṣṭaṃ tat sukhaṃ prāhur dhaiṣyaṃ duḥkham iheṣyate | kṛtākṛtasya tapasaḥ phalaṃ paśyasva yādṛśam ||
Parāśara nói: “Điều gì được mong cầu thì gọi là hạnh phúc; điều trái với tâm ý thì ở đời này được xem là khổ đau. Vì vậy, hãy hiểu cho thật rõ kết quả phát sinh từ tapas—dù được thực hành hay bị bỏ bê. Khi năng lực phân biệt của con người sụp đổ, người ấy không còn thấy được công lý, tức không thể quyết định điều nên làm và điều không nên làm; bởi thế, khi hạnh phúc suy giảm, người ta phải nương vào sự tự kỷ luật nghiêm khắc (tapas) để khôi phục chánh kiến và an lạc.”
पराशर उवाच
Educational Q&A
Happiness and suffering are framed in terms of what the mind finds agreeable or disagreeable, and the verse urges one to recognize the concrete consequences of practicing tapas (disciplined austerity) versus neglecting it—especially because loss of discernment makes one unable to judge duty and non-duty.
In Śānti Parva’s didactic setting, the sage Parāśara instructs his listener on ethical psychology: when intellect fails, moral vision is lost; therefore one should adopt rigorous self-discipline to regain clarity and secure well-being.