Shloka 26
Vidyā–Avidyā and the Twenty-Fifth Principle
Sāṃkhya–Yoga Clarification
असंतोष दुःखका ही कारण है। लोभसे मन और इन्द्रियाँ चंचल होती हैं, उससे मनुष्यकी बुद्धि उसी प्रकार नष्ट हो जाती है, जैसे बिना अभ्यासके विद्या ।।
naṣṭaprajño yadā tu syāt tadā nyāyaṃ na paśyati | tasmāt sukhakṣaye prāpte pumān ugraṃ tapaś caret ||
Parāśara nói: Khi trí phân biệt của một người đã bị hủy hoại, người ấy không còn thấy được điều công chính và đúng đắn. Vì vậy, khi hạnh phúc đã hao mòn và nghịch cảnh kéo đến, hãy thực hành khổ hạnh nghiêm mật—tự kỷ luật để làm tâm vững lại và khôi phục sự sáng suốt—chứ đừng bị dục vọng xao động lôi kéo.
पराशर उवाच
Educational Q&A
If discernment collapses, a person cannot recognize justice (nyāya). Hence, when pleasure diminishes and hardship comes, one should respond with disciplined austerity (tapas)—self-restraint that stabilizes the mind and revives right judgment.
In Śānti Parva’s didactic setting, the sage Parāśara delivers moral instruction: he diagnoses the danger of ruined intellect and prescribes tapas as a corrective path when life’s सुख (happiness) declines.