Shloka 2
Vidyā–Avidyā and the Twenty-Fifth Principle
Sāṃkhya–Yoga Clarification
प्रायेण च गृहस्थस्य ममत्वं नाम जायते । सड्जागतं नरश्रेष्ठ भावै राजसतामसै:,नरश्रेष्ठ। गृहस्थ पुरुषको प्रायः राजस और तामस भावोंके संसर्गवश पदार्थ और व्यक्तियोंमें ममता हो जाती है
prāyeṇa ca gṛhasthasya mamatvaṃ nāma jāyate | sañjātaṃ naraśreṣṭha bhāvai rājasa-tāmasaiḥ ||
Parāśara nói: Với người sống đời gia chủ, sự chấp thủ—gọi là “cái của tôi”—thường khởi lên. Hỡi bậc tối thắng trong loài người, một khi đã sinh, nó được nuôi lớn bởi những xung lực của rajas và tamas, khiến người ta bám víu vào của cải và người thân như “của tôi”.
पराशर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the household life easily gives rise to mamatva—possessive identification with people and things—and that this attachment is strengthened by rajas (passionate striving) and tamas (deluded inertia). Ethical progress therefore requires vigilance and cultivation of sattvic clarity to prevent ‘mine-ness’ from dominating conduct.
Parāśara is instructing a listener addressed as ‘naraśreṣṭha’ about the psychological tendency of householders: living amid family and property commonly triggers possessiveness, which then shapes behavior through rajasic and tamasic dispositions.