Shloka 26
Adhyāya 290: Sāṃkhya-vidhi, Deha-doṣa, Guṇa-vicāra, and Mokṣa-gati
Bhīṣma–Yudhiṣṭhira Dialogue
रागी युक्त: पचमानो<35त्महेतो- मूर्खो वक्ता नृपहीनं च राष्ट्रम् । एते सर्वे शोच्यतां यान्ति राजन् यश्चायुक्त: स्नेहहीन: प्रजासु
parāśara uvāca |
rāgī yuktaḥ pacamāno ’tmahetoḥ mūrkho vaktā nṛpahīnaṃ ca rāṣṭram |
ete sarve śocyatāṃ yānti rājan yaścāyuktaḥ snehahīnaḥ prajāsu ||
Parāśara nói: “Tâu Đại vương, kẻ bị dục ái thúc đẩy—một ‘yogin’ bị nô lệ bởi các cảnh trần; kẻ chỉ nấu ăn cho riêng mình; kẻ nói năng ngu muội; và một quốc độ không có vua—tất thảy đều đáng để than thở. Cũng vậy, một vị vua buông thả, không kỷ luật và không có lòng thương dân, cũng đáng để than thở.”
पराशर उवाच
Educational Q&A
Personal discipline and social responsibility are essential: passion, selfishness, and foolish speech are blameworthy, and a king who lacks self-control and affection for his people is especially condemnable; a realm without proper kingship is also a cause for grief.
In Śānti Parva’s instruction on conduct and governance, the sage Parāśara addresses a king and lists types of persons—and even a kingless polity—who are ‘śocya’ (to be lamented/criticized), emphasizing the ethical duties of rulers and citizens.