Shloka 203
Śoka-śamana: Kṛṣṇa’s Consolation and Nārada’s Exempla to Sṛñjaya
Chapter 29
संवर्तो याजयामास यवीयान् स बृहस्पते: । उन्होंने देवराज इन्द्रसे स्पर्धा रखनेके कारण अपने यज्ञ-वैभवद्वारा उन्हें पराजित कर दिया था। इन्द्रका प्रिय चाहनेवाले बृहस्पतिजीने जब उनका यज्ञ करानेसे इन्कार कर दिया
Saṃvarto yājayāmāsa yavīyān sa Bṛhaspateḥ |
Thần Vāyu nói: “Saṃvarta, em trai của Bṛhaspati, đã làm tư tế chủ lễ và cử hành cuộc tế tự. Vì ganh đua với Indra, ông đã dùng uy quang và sức mạnh của nghi lễ ấy mà khuất phục chúa tể chư thiên. Khi Bṛhaspati—vì mong điều lành cho Indra—từ chối chủ trì, chính Saṃvarta, người em, đã đứng ra thực hiện lễ tế của vua Marutta.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical tension between loyalty and duty: Bṛhaspati refuses to officiate out of concern for Indra, while Saṃvarta accepts and demonstrates how ritual power and personal rivalry can reshape divine-human relations. It implicitly warns that spiritual authority (yajña-śakti) can be used competitively, so intention and allegiance matter in dharmic action.
Vāyu narrates that Saṃvarta, Bṛhaspati’s younger brother, became the priest for King Marutta’s sacrifice. Bṛhaspati declined to conduct it because he favored Indra; Saṃvarta, motivated by rivalry with Indra, performed the yajña and, through its grandeur, is said to have surpassed or ‘defeated’ Indra’s standing.