Shloka 138
Śoka-śamana: Kṛṣṇa’s Consolation and Nārada’s Exempla to Sṛñjaya
Chapter 29
Devanagari script
प्रथयिष्यति वै लोकान् पृथुरित्येव शब्दित: । क्षताद् यो वै त्रायतीति स तस्मात् क्षत्रिय: स्मृत:
Translation
Các bậc hiền triết nghĩ rằng: “Ngài sẽ làm cho khuôn phép của Dharma được truyền bá và thiết lập khắp các cõi,” nên đặt tên Ngài là Pṛthu. Ngài cứu muôn dân khỏi ‘kṣata’—tức khổ đau—vì thế được gọi là Kṣatriya (Sát-đế-lợi).
Word by Word
प्रथयिष्यतिwill make famous / will spread
प्रथयिष्यति:
Karta
TypeVerb
Rootप्रथय् (प्रथ् caus.)
FormLṛṭ (simple future), 3rd, singular, Parasmaipada
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
लोकान्worlds / people
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
Formmasculine, accusative, plural
पृथुःPṛthu (name)
पृथुः:
Karta
TypeNoun
Rootपृथु
Formmasculine, nominative, singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
एवonly / just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
शब्दितःnamed / called
शब्दितः:
TypeAdjective
Rootशब्दित (PPP of √शब्द्)
Formmasculine, nominative, singular
क्षतात्from harm / from injury
क्षतात्:
Apadana
TypeNoun
Rootक्षत
Formneuter, ablative, singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
Formmasculine, nominative, singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
त्रायतिprotects / saves
त्रायति:
TypeVerb
Rootत्रा (√त्रै/त्रा)
FormLaṭ (present), 3rd, singular, Parasmaipada
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
तस्मात्therefore / from that
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, ablative, singular
क्षत्रियःKṣatriya (warrior/protector class)
क्षत्रियः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
Formmasculine, nominative, singular
स्मृतःis considered / is remembered as
स्मृतः:
TypeAdjective
Rootस्मृत (PPP of √स्मृ)
Formmasculine, nominative, singular
Speaker
वायुदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes