Shloka 16
सांख्ययोगभेदः तथा योगबलोपदेशः
Sāṃkhya–Yoga Distinction and Instruction on Yogic Strength
महायोगी महात्मा भगवान् शिवके उस रोषको समझकर वे उनसे दूर हट गये थे, योगसिद्ध उशना, गमन, आगमन और स्थानको जानते थे। अर्थात् कब हटना चाहिये, कब आना चाहिये, तथा किस अवस्थामें कहीं अन्यत्र न जाकर अपने स्थानपर ही ठहरे रहना चाहिये, इन सब बातोंको वे अच्छी तरह समझते थे ।।
sañcintya ugraṇā tapasā mahātmānaṁ maheśvaram | uśanā yogasiddhātmā śūlāgre pratyadṛśyata ||
Bhīṣma nói: Nhờ khổ hạnh mãnh liệt và sự quán niệm tập trung, Uśanā—người đã tựu thành nhờ yoga—đã thiền tưởng về Maheśvara (Śiva), bậc đại hồn. Do thành tựu yogic ấy, ông hiện ra ngay trên mũi đinh ba của Śiva. Câu chuyện nêu bật sự tiết chế và minh biện: biết khi nào nên lui, khi nào nên tiến, và khi nào phải đứng vững đúng chỗ của mình, để quyền năng được điều ngự bởi dharma chứ không bởi xung động.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Spiritual power (yoga-siddhi) is grounded in disciplined austerity and clear discernment—knowing when to withdraw, when to approach, and when to remain steady in one’s rightful place—so that action aligns with dharma rather than agitation or pride.
Uśanā, accomplished in yoga, performs intense tapas and meditates on Śiva; as a result of his yogic attainment he becomes visible at the very tip of Śiva’s trident, highlighting both Śiva’s supremacy and the extraordinary reach of yogic concentration.