Shloka 1
Haṃsa–Sādhya Saṃvāda: Satya, Dama, Kṣamā and the Discipline of Speech
अड-#-रू- अष्टाशीत्याधिकद्विशततमो< ध्याय: अरिषप्टनेमिका राजा सगरको वैराग्योत्पादक मोक्षविषयक उपदेश युधिछिर उवाच कथं नु युक्त: पृथिवीं चरेदस्मद्विधो नृप: । नित्यं कैश्व गुणैर्युक्त: संगपाशाद् विमुच्यते
Yudhiṣṭhira uvāca: kathaṁ nu yuktaḥ pṛthivīṁ cared asmad-vidho nṛpaḥ? nityaṁ kaiś ca guṇair yuktaḥ saṅga-pāśād vimucyate?
Yudhiṣṭhira thưa: “Một vị vua như con phải sống và đi lại trên cõi đời này thế nào—nên nương theo những phép tu và lối xử thế nào? Và phải thường xuyên vun bồi những đức hạnh nào để được giải thoát khỏi sợi thòng lọng của sự chấp trước?”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames the ethical problem of rulership: a king must govern and act in the world, yet seek freedom from binding attachment. It introduces the ideal of disciplined action supported by steady virtues, so that power and responsibility do not become a cause of bondage.
In Śānti Parva, Yudhiṣṭhira, seeking guidance after the war, asks an elder teacher how a ruler like himself should conduct his life and what qualities enable liberation from attachment while still performing royal duties.