Shloka 80
Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment
Parāśara’s Instruction
नमोर्ध्वदंष्टकेशाय शुक्लायावतताय च । विलोहिताय धूम्राय नीलग्रीवाय वै नम:
namordhvadaṃṣṭrakeśāya śuklāyāvatatāya ca | vilohitāya dhūmrāya nīlagrīvāya vai namaḥ ||
Bhīṣma kính lễ Đấng có nanh vươn cao và tóc dựng ngược; Đấng là Śukla—thực tại tinh khiết rạng ngời—và cũng là Avatata—Đấng trải rộng thành vũ trụ hiển lộ. Khi gắn với rajas, Ngài hiện như Vilohita—sắc đỏ; khi gắn với tamas, Ngài hiện như Dhūmra—màu khói. Trên cổ mang dấu xanh, Ngài được tôn xưng là Nīlagrīva. Xin đảnh lễ Ngài.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a devotional and philosophical recognition that the one supreme reality can be spoken of through multiple forms and qualities: transcendent purity (śukla), immanent cosmic expansion (avatata), and appearances conditioned by the guṇas—red with rajas (vilohita) and smoke-colored with tamas (dhūmra).
Bhīṣma is offering a hymn-like salutation, invoking a fierce yet cosmic form identified by epithets such as Urdhvadaṃṣṭrakeśa and Nīlagrīva, praising the deity’s manifestations and attributes as part of a larger didactic discourse in the Śānti Parva.