Shloka 143
Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment
Parāśara’s Instruction
शिल्पिक: शिसल्पिनां श्रेष्ठ: सर्वशिल्पप्रवर्तक: । भगनेत्राड्कुशश्वण्ड: पूष्णो दन्तविनाशन:
śilpikaḥ śilpināṁ śreṣṭhaḥ sarvaśilpapravartakaḥ | bhaganetrāṅkuśaśvaṇḍaḥ pūṣṇo dantavināśanaḥ ||
Bhīṣma nói: Ngài là bậc tối thượng trong hàng thợ thủ công, là nguồn gốc và người khởi xướng mọi nghề nghệ thuật. Ngài chính là sức mạnh đã đánh mù mắt Bhaga, đã làm vỡ răng Pūṣan, và là Đấng cầm roi móc (goad) cùng cây trượng—được tưởng niệm qua những dấu ấn của quyền lực nghiêm khắc dùng để sửa trị. Câu kệ gợi một viễn tượng đạo lý: ngay cả chư thiên cũng bị chế ngự khi trật tự bị xâm phạm, và chính quyền lực vừa phá hủy ấy lại thiết lập kỷ cương để nghệ thuật và bổn phận xã hội được nở rộ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a model of authority that both disciplines and enables: the same divine force that punishes transgression (even among gods) is also the source that establishes and sustains the ordered practices—arts, crafts, and duties—by which society functions in harmony with dharma.
Bhīṣma is listing epithets and identifying marks of a powerful deity (commonly understood as Rudra/Śiva): he is praised as the supreme patron of crafts, and recalled through mythic acts—blinding Bhaga and breaking Pūṣan’s teeth—motifs associated with the chastisement of the gods in the context of sacrificial conflict (often linked to the Dakṣa-yajña tradition).