Shloka 107
Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment
Parāśara’s Instruction
आपके केश गंगाके तरंगोंसे अंकित तथा मुञ्जके समान हैं। आपको नमस्कार है। आप ब्राह्मणोंके छ: कर्म--अध्ययन-अध्यापन, यजन-याजन तथा दान और प्रतिग्रहसे संतुष्ट रहते हैं; स्वयं यजन, अध्ययन और दानरूप तीन कर्मोंमें ही तत्पर रहते हैं। आपको मेरा प्रणाम है ।।
varṇāśramāṇāṁ vidhivat pṛthak-karmanivartini | namo ghuṣyāya ghoṣāya namaḥ kalakalāya ca ||
Tóc Ngài in dấu như sóng sông Hằng, lại tựa cỏ muñja. Con xin đảnh lễ Ngài. Ngài an nhiên với sáu bổn phận của Bà-la-môn—học và dạy, tế lễ và chủ trì tế lễ cho người, bố thí và thọ nhận; còn tự thân Ngài chỉ chuyên tâm nơi ba việc: tế lễ, học tập và bố thí. Con cúi lạy Ngài. Lại xin đảnh lễ Âm thanh thiêng liêng, đấng theo đúng pháp mà phân định rành rẽ các phận sự của varṇa và āśrama. Con cúi lạy tiếng vang ngân và tiếng rì rầm không dứt.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse venerates the principle that dharma is sustained when the duties of each varṇa and āśrama are kept distinct and followed according to rule; the ‘sound’ imagery suggests public proclamation, ritual recitation, and the living rhythm of ordered conduct.
In Śānti Parva, Bhīṣma continues his instruction on dharma and social order; here he offers salutations to the force (personified) that maintains proper differentiation of duties, praising the resonant and murmuring sounds associated with regulated religious and communal life.