Shloka 39
वृत्ति-सत्सङ्ग-दान-धर्म
Livelihood, Virtuous Association, and Ethics of Giving
प्रादुर्बभूव सुमहानग्नि: कालानलोपम: । तत्पश्चात् अमिततेजस्वी देवेश्वर महादेवजीके क्रोधके कारण उनके ललाटसे भयंकर पसीनेकी बूँद प्रकट हुई। उस पसीनेके बिन्दुके पृथ्वीपर पड़ते ही कालाग्निके समान विशाल अग्निपुंजका प्रादुर्भाव हुआ ।।
bhīṣma uvāca | prādurbabhūva sumahān agniḥ kālānalopamaḥ | tatpaścād amitatejasvī deveśvaraḥ mahādevaḥ krodhakāraṇāt tasya lalāṭāt bhayaṅkaraḥ svedabinduḥ prādurbabhūva | tasya svedabindor bhūmau patitasya kālāgnisadṛśaḥ viśālaḥ agnipuñjaḥ prādurbhūtaḥ || tatra cājāyata tadā puruṣaḥ puruṣarṣabhaḥ ||
Bhīṣma nói: “Một ngọn lửa khổng lồ, tựa như ngọn hỏa diệm tận thế thiêu rụi thế gian, bỗng nhiên hiện ra. Rồi sau đó, Đấng Tối Thượng rực rỡ, Chúa tể chư thiên, Mahādeva—vì cớ giận dữ—làm hiện một giọt mồ hôi ghê rợn từ trán. Ngay khi giọt ấy rơi xuống đất, một khối lửa mênh mông, sánh với trận hỏa kiếp của vũ trụ, liền bùng lên. Và tại đó, đúng lúc ấy, một người—bậc ưu tú giữa loài người—được sinh ra.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage underscores the immense, world-shaping potency of divine (and by extension, disciplined) energy: even a minute emanation from a great being—here, a single drop from Mahadeva—can generate overwhelming consequences. Ethically, it points to the need for restraint over anger, since wrath can externalize into destructive forces that affect the world.
Bhishma describes a miraculous event: a colossal, end-of-time-like fire appears. It is linked to Mahadeva’s anger, from whose forehead a fearsome drop of sweat emerges; when it falls to the earth, it becomes a huge fire-mass. From that fiery locus, a remarkable man (puruṣarṣabha) is then born.