Shloka 16
श्रेयो-धर्मकर्मविचारः
Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma
एवं जातिशतैरयुक्तो गुणैरेव प्रसज्धिषु । बुद्धा निवर्तते दोषो यत्नेनाभ्यासजेन ह
evaṁ jātiśatair yukto guṇair eva prasajjiṣu | buddhā nivartate doṣo yatnenābhyāsajena ha ||
Bhīṣma nói: Như vậy, một người bị ràng buộc qua hàng trăm kiếp—vướng trong cuộc vận hành của các guṇa (sattva, rajas, tamas) và nhiều lần bị lôi kéo vào những chấp trước—vẫn có thể quay lưng khỏi lỗi lầm và vết nhơ đạo đức nhờ trí tuệ tỉnh thức và nỗ lực bền bỉ sinh từ sự tu tập có kỷ luật. Như dầu được ướp hương bởi những đóa hoa thơm hết lần này đến lần khác sẽ bỏ mùi riêng của nó và an trú trong hương hoa, cũng vậy, tâm thức đã lâu bị điều kiện hóa bởi các tiếp xúc thế tục có thể được “ướp hương” lại bằng minh triết và sự rèn luyện lặp đi lặp lại, rút khỏi những tật xấu quen thuộc.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even deeply ingrained faults formed over many lifetimes and reinforced by the guṇas can be reduced and overcome through buddhi (clear discernment) and sustained effort grounded in repeated practice (abhyāsa).
In Bhishma’s instruction (Shanti Parva), he explains to the listener that moral transformation is possible: habitual defects do not have to remain permanent, because disciplined practice and awakened understanding can reverse long-standing conditioning.