Shloka 11
श्रेयो-धर्मकर्मविचारः
Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma
यथा हिरण्यकर्ता वै रूप्यमग्नौ विशोधयेत् । बहुशो&तिप्रयत्नेन महता55त्मकृतेन ह
yathā hiraṇyakartā vai rūpyam agnau viśodhayet | bahuśo 'tiprayatnena mahatā ātmakṛtena ha |
Bhīṣma nói: “Như người thợ kim hoàn, bằng nỗ lực lớn lao do chính mình thực hành, nhiều lần đặt bạc vào lửa để luyện cho tinh sạch; cũng vậy, chúng sinh chỉ có thể gột rửa tâm ý qua hàng trăm kiếp. Nhưng nếu người ấy dốc sức lớn lao bằng những kỷ luật như tế tự (yajña) và các pháp tự chế—śama và dama—thì có thể được thanh tịnh ngay trong một đời.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Purification is possible but typically gradual across many lives; however, intense, self-applied discipline—especially sacrificial duty and inner/outer restraint (śama and dama)—can accelerate moral and mental purification even within a single lifetime.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and inner cultivation, Bhīṣma teaches Yudhiṣṭhira using a craftsman’s analogy: as silver is refined by repeated heating, the mind is refined by sustained effort; rigorous practice can compress what would take many births into one.