Shloka 19
मोक्षधर्मः — स्नेहपाशच्छेदः
Mokṣa-dharma: Cutting the Bonds of Attachment
महात्मा सर्वतो दान्त: सर्वत्रवानपाश्रित: । अपूर्वचारक: सौम्यो अनिकेत: समाहित:
mahātmā sarvato dāntaḥ sarvatravān apāśritaḥ | apūrvacārakaḥ saumyo aniketaḥ samāhitaḥ ||
Bhīṣma nói: “Một bậc xuất ly đại tâm phải tự chế trong mọi phương diện, không vướng mắc ở đâu và không nương tựa vào ai. Nết hạnh nhu hòa, không có chỗ ở cố định, vững vàng trong định tâm; người ấy không nên lang thang nơi chốn quen thuộc của giai đoạn đời trước, mà sống tự do khỏi những ràng buộc cũ và những xao lãng.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse outlines the ethical discipline of a renunciant: complete self-restraint, non-dependence, gentleness, homelessness (no fixed base), and steady concentration—along with the practical rule of avoiding former familiar places that can revive attachments and distract the mind.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma after the war, Bhishma continues advising on the path of renunciation, describing the inner and outer marks of a true saṃnyāsī and how such a person should live to protect detachment and mental steadiness.