Shloka 19
Jvarotpatti — The Origin and Distribution of Jvara
Fever
पाणिपादं च पायुश्न मेहनं॑ पठचमं मुखम् । इति संशब्द्यमानानि शृणु कर्मेन्द्रियाण्यपि,हाथ, पैर, पायु और उपस्थ तथा पाँचवाँ मुख--ये सब-के-सब कर्मन्द्रिय कहे जाते हैं। तुम इनका भी विवरण सुनो
pāṇipādaṃ ca pāyuś ca mehanaṃ pañcamaṃ mukham | iti saṃśabdyamānāni śṛṇu karmendriyāṇy api ||
Asita nói: “Hai tay và hai chân, hậu môn và cơ quan sinh dục, và thứ năm là miệng—tất cả đều được gọi là các ‘căn hành động’ (karmendriya). Hãy nghe ta cũng sẽ mô tả về chúng.”
असित उवाच
Educational Q&A
The verse classifies the five karmendriyas (organs of action)—hands, feet, anus, genitals, and mouth—highlighting a systematic analysis of human faculties used in ethical self-discipline and self-knowledge.
Asita is instructing his listener in a doctrinal exposition (typical of Śānti Parva), enumerating the organs of action and preparing to explain their functions and role in conduct and restraint.