Shloka 9
Yudhiṣṭhira’s Remorse and Vyāsa’s Teaching on Impermanence (Śoka-nivāraṇa)
समेत पार्थिव क्षत्रं वाराणस्यां नदीसुतः । कन्यार्थमाह्नयद् वीरो रथेनैकेन संयुगे
sametaṃ pārthiva-kṣatraṃ vārāṇasyāṃ nadī-sutaḥ | kanyārtham āhnayad vīro rathenaikena saṃyuge ||
Yudhiṣṭhira nói: “Vị anh hùng, con của dòng sông (Bhīṣma), vì các thiếu nữ ấy mà thách đấu tất cả các vua chúa và chiến sĩ tụ hội tại Vārāṇasī—một mình đứng trên một chiến xa. Sức mạnh và ý chí của Người là thế; vậy mà chính Người ta đã khiến phải ngã xuống trong chiến tranh.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of war: even when battle is fought under kṣatriya codes, the slaying of a supremely virtuous and formidable elder like Bhīṣma can leave a righteous person burdened with remorse. It frames heroism and duty alongside accountability and inner moral reckoning.
Yudhiṣṭhira recalls Bhīṣma’s famed exploit at Vārāṇasī—challenging the gathered kings alone on a single chariot for the sake of the princesses—and contrasts that greatness with the tragic outcome of the Kurukṣetra war, where Bhīṣma was brought down, an event Yudhiṣṭhira feels responsible for.