Shloka 193
Yudhiṣṭhira’s Remorse and Vyāsa’s Teaching on Impermanence (Śoka-nivāraṇa)
ज्येष्ठभ्रातरमत्युग्रं को मत्त: पापकृत्तम: | यह अत्यन्त दुष्कर पापकर्म करके मैं किन लोकोंमें जाऊँगा? युद्धमें कभी पीठ न दिखानेवाले अत्यन्त उग्र पराक्रमी अपने बड़े भाई कर्णको भी मैंने मरवा दिया--मुझसे बढ़कर महान् पापाचारी दूसरा कौन होगा?
jyeṣṭhabhrātaram atyugraṃ ko mattaḥ pāpakṛttamaḥ | yad atyanta-duṣkaraṃ pāpakarma kṛtvāhaṃ kin lokeṣu yāsyāmi? yuddhe kadācid pṛṣṭhaṃ na darśayantaṃ atyanta-ugra-parākramiṇaṃ sva-jyeṣṭha-bhrātaraṃ karṇam api mayā māritam—matto ’dhikaḥ mahān pāpācārī dvitīyaḥ kaḥ syāt?
Yudhiṣṭhira nói: “Ta đã khiến chính người anh cả của mình—Karna, kẻ dữ dội và oai lực đáng sợ—phải chết; còn ai là kẻ tội lỗi lớn hơn ta? Sau khi gây nên một hành vi tội ác vô cùng khó chuộc và thảm khốc như thế, ta sẽ đi về những cõi nào? Ta đã khiến cả Karna bị giết—bậc dũng sĩ tối thượng, người chưa từng một lần quay lưng trong chiến trận. Ai còn có thể bị vấy bẩn bởi tội lỗi sâu nặng hơn ta?”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds moral accountability after violence: even a war fought under claims of dharma can leave the righteous burdened by remorse, forcing reflection on intention, consequence, and the fear of karmic retribution.
In the aftermath of the Kurukṣetra war, Yudhiṣṭhira laments that he has caused the death of Karna—later known to be his elder brother—and condemns himself as the greatest sinner, anxiously questioning what fate awaits him in the next worlds.