Shloka 47
परिव्राजक-आचारः (Conduct of the Wandering Renunciant) — Mahābhārata, Śānti-parva 269
तेज: क्षमा शान्तिरनामयं शुभं तथाविध॑ व्योम सनातन ध्रुवम् एतै: सर्वर्गम्यते बुद्धिनेत्रै- स्तस्मै नमो ब्रह्मणे ब्राह्मणाय
tejaḥ kṣamā śāntir anāmayaṃ śubhaṃ tathāvidhaṃ vyoma sanātanaṃ dhruvam | etaiḥ sarvair gamyate buddhi-netrais tasmai namo brahmaṇe brāhmaṇāya ||
Kapila dạy rằng Thực tại tối thượng—như hư không, không vướng mắc, không hoại diệt, cổ xưa vĩnh cửu và bất động—được chứng ngộ bởi những người có “con mắt nội tâm” đã được trí tuệ thanh lọc. Các bậc kiến giả ấy đạt đến Ngài nhờ những pháp tu cát tường: quang lực tinh thần (tejas), nhẫn nhục (kṣamā) và an tịnh (śānti). Vì thế, ông cúi đầu đảnh lễ Brahman ấy—nguyên lý tối cao mà người thật sự biết Brahman nhận ra.
कपिल उवाच
Educational Q&A
Brahman, described as space-like (unattached), eternal and unchanging, is realized not by external rites alone but by the purified ‘eye’ of wisdom; the practical supports named here are tejas (disciplined inner radiance), kṣamā (forbearance), and śānti (peace), which make the mind fit for direct realization.
In the Śānti Parva’s instruction on liberation and right conduct, Kapila speaks as a teacher of brahma-vidyā, describing the qualities by which seekers come to know the supreme Reality and concluding with a reverential salutation to Brahman.