Shloka 44
परिव्राजक-आचारः (Conduct of the Wandering Renunciant) — Mahābhārata, Śānti-parva 269
एषैव निष्ठा सर्वत्र यत् तदस्ति च नास्ति च । एतदन्त च मध्यं च सच्चासच्च विजानतः
eṣaiva niṣṭhā sarvatra yat tad asti ca nāsti ca | etad antaṁ ca madhyaṁ ca saccāsacca vijānataḥ ||
Ca-tỳ-la nói: “Đây chính là kết luận đã an định khắp trong giáo pháp: điều gì hiện ra thì, trong lúc đang hiện ra, được xem là ‘có’; nhưng đứng trên lập trường của tri kiến tối thượng, nó bị phủ định, nên thành ‘không’. Đối với bậc tri giả phân biệt được thực và phi thực, Phạm (Brahman)—được nói là mang tính ‘có’ và ‘không’ khi liên hệ với sự hiển hiện—là khởi đầu, là khoảng giữa, và là chung cuộc của toàn thể thế gian này.”
कपिल उवाच
Educational Q&A
The verse states a pan-śāstric conclusion: the world is experienced as existent while it appears, but from the standpoint of highest knowledge it is sublated; the wise discern the interplay of sat/asat and recognize Brahman as the ultimate ground—spoken of as the beginning, middle, and end of the cosmos.
In Śānti Parva’s didactic discourse, Kapila instructs on liberation-oriented knowledge, emphasizing how a knower interprets worldly phenomena: valid for experience, yet not ultimately real, with Brahman as the underlying reality to be realized.