Shloka 61
तृष्णाक्षय-उपदेशः
Instruction on the Cessation of Craving
एवं चतुर्णा वर्णानामाश्रमाणां प्रवृत्तिषु । एकमालम्बमानानां निर्णये सर्वतोदिशम्
evaṁ caturṇāṁ varṇānām āśramāṇāṁ pravṛttiṣu | ekam ālambamānānāṁ nirṇaye sarvato-diśam ||
Kapila nói: “Vì thế, trong mọi nẻo theo đuổi của bốn varṇa và các giai đoạn đời sống, con người chỉ nương vào một mục đích—chỉ cầu hạnh phúc. Nhưng trong số ấy có những kẻ như chúng ta: trí bị vô minh đánh gục, tâm bám vào những điều nhỏ nhen, và bị màn tối của tamas che phủ. Ông khéo xét đoán, biết cân nhắc các khả năng; bởi vậy, khi tuyên bố như một kết luận có giá trị khắp nơi rằng lạc của giải thoát là vô biên, ông đã đem an ổn đến cho tâm trí chúng ta.”
कपिल उवाच
Educational Q&A
Human pursuits within varṇa- and āśrama-based life tend to converge on the search for happiness, but ordinary happiness is limited and often pursued under ignorance and tamas. True, universally valid peace comes from understanding the limitless bliss of mokṣa, clarified through careful reasoning (ūhāpoha).
Kapila speaks in a reflective, instructional tone, acknowledging that many people—including those like the speaker—are clouded by ignorance and attached to trivial sense-objects. He praises the interlocutor’s capacity for discriminative inquiry and credits them with calming the mind by presenting mokṣa as the supreme, infinite form of happiness.