Shloka 25
नारद–असित (देवल) संवादः — भूतप्रभवाप्यय, इन्द्रिय-गुण-विवेक, क्षेत्रज्ञ-तत्त्व
ओषध्य: पशवो वृक्षा वीरुदाज्यं पयो दधि । हविर्भूमिर्दिश: श्रद्धा कालश्चैतानि द्वादश,ओषधि (अन्न आदि), पशु, वृक्ष, लता, घी, दूध, दही, अन्यान्य हविष्य, भूमि, दिशा, श्रद्धा और काल--ये बारह यज्ञके अंग हैं
oṣadhyaḥ paśavo vṛkṣā vīrud ājyaṃ payo dadhi | havir bhūmir diśaḥ śraddhā kālaś caitāni dvādaśa ||
Kapila nói: “Thảo dược và ngũ cốc; súc vật; cây cối và dây leo; bơ tinh (ghee); sữa và sữa chua (curd); các lễ vật hiến tế khác (havis); đất; các phương hướng; đức tin; và thời gian—mười hai điều ấy là những chi phần nâng đỡ và làm cho yajña (tế lễ) được thành tựu.”
कपिल उवाच
Educational Q&A
Sacrifice (yajña) rests on a complete ecology of supports—natural resources (plants, animals, earth, directions), ritual substances (ghee, milk, curd, oblations), and inner and cosmic conditions (faith and time). The verse teaches that righteous action is sustained by both outer means and inner intention, within the order of time.
In Kapila’s discourse in the Śānti Parva, he enumerates the foundational components that make yajña possible, expanding the listener’s view from a mere fire-ritual to a broader moral and cosmic framework in which sacrifice is embedded.