Shloka 21
मोक्षोपाय-निर्णयः
Determination of the Means to Liberation
नैव दस्युर्मनुष्याणां न देवानामिति श्रुति: । न गन्धर्वपितृणां च कः कस्येह न कश्नन
naiva dasyur manuṣyāṇāṁ na devānām iti śrutiḥ | na gandharva-pitṝṇāṁ ca kaḥ kasyeha na kaścana ||
Humatsena nói: “Kinh truyền dạy rằng kẻ cướp chẳng thuộc về ai—không thuộc loài người, cũng không thuộc chư thiên, chẳng thuộc các Gandharva hay các Pitṛ. Trong đời này, không ai có thể thật sự nói: ‘Tên cướp ấy là của ta’; kẻ cướp, rốt cuộc, là của không ai.”
हुमत्सेन उवाच
Educational Q&A
A life of plunder severs genuine social and moral belonging: a robber cannot be claimed as ‘one of ours’ by any community—human, divine, or ancestral. The verse underscores that wrongdoing isolates the doer from rightful affiliation and protection.
Humat-sena is stating a general dharma-principle in the didactic setting of the Śānti Parva: he cites ‘śruti’ (authoritative tradition) to argue that a bandit has no legitimate claimant or protector, framing the ethical status of criminals as outside normal bonds of kinship and allegiance.