Shloka 70
पापात्म-धर्मात्म-लक्षणम् तथा निर्वेदेन मोक्षमार्गः | Marks of the Sinful and the Righteous; Dispassion (Nirveda) as a Path to Liberation
चिरकालतक सोच-विचार करके किसीके साथ मित्रता जोड़नी चाहिये और जिसे मित्र बना लिया, उसे सहसा नहीं छोड़ना चाहिये। यदि छोड़नेकी आवश्यकता पड़ ही जाय तो उसके परिणामपर चिरकालतक विचार कर लेना चाहिये। दीर्घकालतक सोच-विचार करके बनाया हुआ जो मित्र है, उसीकी मैत्री चिरकालतक टिक पाती है ।।
rāge darpe ca māne ca drohe pāpe ca karmaṇi | apriye caiva kartavye cirakārī praśasyate ||
Hãy kết bạn với ai cũng phải suy xét lâu dài; và một khi đã nhận làm bạn thì chớ vội vàng bỏ rơi. Nếu thật sự cần phải chia lìa, lại càng phải cân nhắc lâu về hậu quả. Chỉ tình bạn được rèn bằng sự suy tư bền bỉ mới có thể bền lâu. Vì thế, người không hấp tấp—dù trong dục vọng, kiêu căng, tự ái bị tổn thương, phản bội, hành vi tội lỗi, hay khi phải làm điều khiến người khác không vừa lòng—được ca ngợi là kẻ biết chậm rãi và tự chế.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that lasting friendship and ethical conduct require deliberation: do not form bonds impulsively, do not break them hastily, and in general do not act quickly under passion, pride, or hostility. The praised person is the one who restrains impulse and considers consequences.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and right conduct after the war. Here he gives practical counsel on how to choose and preserve friendships and commends slow, considered action—especially when emotions or harmful impulses arise.