Shloka 69

पापात्म-धर्मात्म-लक्षणम् तथा निर्वेदेन मोक्षमार्गः | Marks of the Sinful and the Righteous; Dispassion (Nirveda) as a Path to Liberation

Devanagari script

चिरेण मित्र बध्नीयाच्चिरेण च कृतं त्यजेत्‌ । चिरेण हि कृतं मित्र चिरं धारणमर्हति

Transliteration

cireṇa mitra badhnīyāc cireṇa ca kṛtaṃ tyajet | cireṇa hi kṛtaṃ mitra ciraṃ dhāraṇam arhati ||

Translation

Này bạn hiền, hãy kết giao sau một thời gian dài; và ngay cả điều đã định sẵn cũng chỉ nên bỏ sau khi cân nhắc lâu. Bởi điều được gây dựng theo năm tháng, bạn hiền ơi, xứng đáng được gìn giữ lâu dài.

Word by Word

• चिरेण: after a long time / slowly
• चिरेण: करण
• Type: Noun
• Root: चिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक, तृतीया, एकवचन

• मित्र: O friend
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक, सम्बोधन, एकवचन

• बध्नीयात्: one should bind / form (friendship)
• Type: Verb
• Root: बन्ध् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

• चिरेण: after a long time / slowly
• चिरेण: करण
• Type: Noun
• Root: चिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक, तृतीया, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• कृतम्: done; made; established
• कृतम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
• Form: नपुंसक, द्वितीया, एकवचन

• त्यजेत्: one should abandon
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

• चिरेण: after a long time / slowly
• चिरेण: करण
• Type: Noun
• Root: चिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक, तृतीया, एकवचन

• हि: indeed / for
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)

• कृतम्: that which is done/established
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
• Form: नपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• मित्र: O friend
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक, सम्बोधन, एकवचन

• चिरम्: for a long time
• चिरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: चिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक, द्वितीया, एकवचन

• धारणम्: keeping; maintaining; holding
• धारणम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: धारण (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
• Form: नपुंसक, द्वितीया, एकवचन

• अर्हति: deserves; is worthy of
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट् (present indicative), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma

Educational Q&A

What is the core teaching?

Bhīṣma teaches deliberation and stability: bonds like friendship should be formed only after long testing, and long-established commitments should not be discarded hastily; what matures over time deserves sustained loyalty.

What is happening in the narrative?

In the Śānti Parva’s instruction on dharma and right conduct, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira, offering practical ethical counsel about how to enter relationships and how cautiously to renounce established undertakings.