Shloka 24
कपिल–स्यूमरश्मि संवादः
Kapila and Syūmaraśmi on Renunciation, Householder Support, and Epistemic Authority
जैसे यहाँ नदीकी धारामें दैवेच्छासे बहता हुआ काठ अकस्मात् किसी दूसरे काठसे संयुक्त हो जाता है; फिर वहाँ दूसरे-दूसरे काष्ठ, तिनके, छोटी-छोटी लकड़ियाँ और सूखे गोबर भी आकर एक-दूसरेसे जुड़ जाते हैं, परंतु इन सबका वह संयोग आकस्मिक ही होता है, समझ-बूझकर नहीं (इसी प्रकार संसारके प्राणियोंके भी परस्पर संयोग-वियोग होते रहते हैं) ।। यस्मान्नोद्विजते भूतं जातु किंचित् कथंचन । अभयं सर्वभूतेभ्य: स प्राप्रोति सदा मुने,मुने! जिससे कोई भी प्राणी कभी किसी तरह भी उद्विग्न नहीं होता, वह सदा सम्पूर्ण भूतोंसे अभय प्राप्त कर लेता है
yathā iha nadī-dhārāyāṃ daivecchayā bahatā kāṣṭham akasmāt kasyacid anyena kāṣṭhena saṃyujyate; punaḥ tatra nānā-vidhāni kāṣṭhāni tṛṇāni laghu-kāṣṭhāni śuṣka-gomayāni ca āgatya parasparaṃ saṃyujyante, kintu eṣāṃ sarveṣāṃ saṃyogaḥ akasmika eva, na tu saṃkalpataḥ (evam eva saṃsāre prāṇināṃ paraspara-saṃyoga-viyogau bhavataḥ) || yasmān nodvijate bhūtaṃ jātu kiṃcit kathaṃcana | abhayaṃ sarva-bhūtebhyaḥ sa prāpnoti sadā mune ||
Tūlādhāra nói: “Như trong dòng sông, một khúc gỗ bị số mệnh cuốn trôi bỗng chốc chạm vào một khúc gỗ khác; rồi ngay tại chỗ ấy, những khúc gỗ khác, rơm rạ, que nhỏ, thậm chí cả phân bò khô cũng trôi đến và bám dính vào nhau—nhưng mọi sự tụ hợp ấy chỉ là ngẫu nhiên, không phải do chủ ý. Cũng vậy, trong đời này, chúng sinh cứ gặp rồi lại chia lìa. Vì thế, hỡi bậc hiền giả, người mà không làm bất cứ loài nào phải xao động, dù bằng cách nào, sẽ luôn đạt được sự vô úy từ mọi loài.”
तुलाधार उवाच
Educational Q&A
Associations and separations among beings are largely accidental and governed by forces beyond personal control; therefore one should live so as not to disturb any creature. Such harmlessness (non-agitation of others) yields reciprocal safety—fearlessness from all beings.
Tulādhāra illustrates a moral point with a river-current image: floating debris (logs, straw, small sticks, dried cow-dung) meets and clumps together without intention, then disperses. He applies this to human and creaturely relationships in saṃsāra and concludes with an ethical injunction toward universal non-harming.