Shloka 23
कपिलगोसंवादे गृहस्थ-त्यागधर्मयोः प्रमाण्यविचारः
Kapila–Cow Dialogue: Authority of Householder and Renunciant Dharmas
अतीतास्वथ वर्षासु शरत्काल उपस्थिते । प्राजापत्येन विधिना विश्वासात् काममोहितौ
atītāsv atha varṣāsu śaratkāla upasthite | prājāpatyena vidhinā viśvāsāt kāmamohitau, rājan |
Bhishma nói: Khi mùa mưa đã qua và mùa thu đến, đôi chim sẻ ấy—bị dục vọng làm mê muội—đã giao phối với nhau theo phép tắc sinh sản do Prajāpati định lập. Vì tin vào sự vô hại và sự vững chãi của vị ẩn sĩ, chúng còn đặt trứng ngay trên đầu ngài. Vị Bà-la-môn rực sáng, nghiêm trì khổ hạnh, liền biết rằng lũ chim đã gửi trứng trong những lọn tóc bện của mình.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how steadfastness in vows and harmlessness can generate trust even among animals; it also frames procreation as a natural, Prajāpati-ordained order, while implicitly praising restraint and responsibility in the face of desire.
As the seasons change from rains to autumn, a pair of sparrows, driven by desire, mate and—trusting an unmoving ascetic—lay their eggs on his head, in his matted locks; the vow-keeping sage becomes aware of this.