Shloka 17
Daṇḍa, Ahiṃsā, and Proportional Kingship: The Dyumatsena–Satyavān Dialogue (दण्ड-अहिंसा-विवेकः)
महाजना ह्ापावृत्ता राजधर्म समाश्रिता: । न हि सर्वहित: कश्चिदाचार: सम्प्रवर्तते
mahājanā hy apāvṛttā rājadharma-samāśritāḥ | na hi sarvahitaḥ kaścid ācāraḥ sampravartate ||
Yudhiṣṭhira nói: “Ngay cả những bậc kiệt xuất đôi khi cũng rời bỏ bổn phận quen thuộc của mình để nương theo pháp độ trị quốc của bậc quân vương và kỷ luật của giai cấp chiến binh. Vì thế, không thể nói có một quy tắc ứng xử nào đồng đều có lợi cho tất cả, cũng không có một lối thực hành nào mà mọi người đều có thể theo giống hệt nhau.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Dharma is context-sensitive: even exemplary authorities may adopt rājadharma when circumstances demand, so no single ācāra can be universally beneficial or uniformly applicable to all people in all situations.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma after the war, Yudhiṣṭhira reflects on the variability of right conduct, noting that even great authorities sometimes shift from their usual duty to the demands of kingship and the warrior’s code, highlighting the complexity of ethical decision-making.