Shloka 14
Daṇḍa, Ahiṃsā, and Proportional Kingship: The Dyumatsena–Satyavān Dialogue (दण्ड-अहिंसा-विवेकः)
निपानानीव गोभ्योऊपि क्षेत्रे कुल्ये च भारत । स्मृतिर्हिं शाश्वतो धर्मो विप्रहीणो न दृश्यते
yudhiṣṭhira uvāca | nipānānīva gobhyo 'pi kṣetre kulyāṃ ca bhārata | smṛtir hi śāśvato dharmo viprahīṇo na dṛśyate ||
Yudhiṣṭhira nói: “Hỡi Bhārata, như những ao nhỏ cạn khô khi đàn bò đông uống nước, như nước trong kênh mương kiệt đi khi tưới cho quá nhiều ruộng đồng—cũng vậy, dharma vĩnh cửu được gìn giữ trong Smṛti, tức trật tự Veda cổ xưa được ghi nhớ và thực hành, dần dần suy tàn; và khi vắng bóng các brāhmaṇa uyên bác, nó không còn hiện ra nữa.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Dharma, even when described as perennial, depends on living transmission and competent custodians of sacred learning; when the learned community that preserves, teaches, and applies it declines, dharma becomes practically invisible—like water sources depleted by overuse.
In the Śānti Parva’s instruction on governance and righteousness, Yudhiṣṭhira reflects on how dharma and Smṛti-based norms fade over time. He uses everyday agrarian images—cattle ponds drying up and canals running out—to illustrate the gradual exhaustion of religious-ethical practice when its sustaining social supports weaken.