Shloka 13
चिरकारि-उपाख्यानम् / The Exemplum of Cirakārī: Deliberation Before Irreversible Action
वे यदि आपसकी शपथको भंग कर दें तो निस्संदेह परस्पर लड़-भिड़कर नष्ट हो जायाँ। दूसरोंके धनका अपहरण नहीं करना चाहिये--यही सनातन धर्म है ।।
bhīṣma uvāca | te yadi paraspara-śapathaṁ bhaṅkṣyanti tarhi niḥsaṁśayaṁ parasparaṁ saṁyujya vinaṅkṣyanti | paradhana-apaharaṇaṁ na kartavyam—eṣa sanātano dharmaḥ || manyante balavantas taṁ durbalaiḥ sampravartitam | yadā niyati-daurbalyaṁ athaiṣām eva rocate ||
Bhishma nói: Nếu người ta phá bỏ những lời thề đã trao cho nhau, thì không nghi ngờ gì nữa, họ sẽ xung đột và bị diệt vong. Chớ chiếm đoạt của cải của người khác—đó là dharma vĩnh cửu. Có kẻ mạnh, say men quyền lực, khinh dharma như điều do kẻ yếu dựng lên; nhưng khi số mệnh khiến chính họ trở nên yếu đuối, để tự bảo toàn, họ cũng thấy rằng nương tựa vào dharma mới là điều phải lẽ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma is a universal safeguard: do not break mutual oaths and do not seize others’ property. Those who mock dharma as a tool of the weak eventually recognize its necessity when they themselves become vulnerable.
In Shanti Parva’s instruction on righteous conduct, Bhishma advises Yudhishthira that social trust depends on keeping pledges and respecting others’ wealth; he also critiques the arrogance of the powerful who disregard dharma until adversity forces them to rely on it.