Shloka 5
तुलाधार-उपदेशः
Tulādhāra’s Instruction to Jājali on Ahiṃsā and Abhaya-dāna
अननेर्दूर्धर्षता ज्योतिस्ताप: पाक: प्रकाशनम् | शोको रागो लघुस्तैक्ष्णयं सततं चोर्ध्वभासिता
anagner durdharṣatā jyotis tāpaḥ pākaḥ prakāśanam | śoko rāgo laghutā tīkṣṇatvaṃ satataṃ cordhvabhāsitā ||
Bhīṣma nói: Lửa được nhận biết bởi những đặc tính bẩm sinh này: khó ai chịu nổi; rực sáng; tỏa nhiệt; làm chín và làm già; chiếu soi. Nó còn mang dấu ấn của sức nóng thiêu đốt như nỗi sầu cháy bỏng và sắc đỏ của đam mê; có tính nhẹ và sắc bén; và ngọn lửa luôn vươn lên cao, không ngừng phát quang. Đó là những phẩm chất của lửa, để người đời nhận ra bản tính và tác động của nó trong thế gian.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches recognition of a thing’s svabhāva (intrinsic nature) through its guṇas (observable qualities). Fire is defined not by name but by effects—heat, light, transformation, sharpness, and upward-rising radiance—encouraging ethical discernment by attending to consequences and characteristics.
In Śānti Parva’s instructional setting, Bhīṣma continues a didactic exposition, listing the defining properties of fire (agni) as part of a broader discussion that classifies and explains the qualities of entities in the world for reflective understanding.