Shloka 15
Dharma-Pramāṇa-Vicāra: The Elusiveness of Dharma and the Limits of Rule-Lists
विदित्वा सप्त सूक्ष्माणि षडड़ं च महेश्वरम् । प्रधानविनियोगज्ञ: परं ब्रह्मानुपश्यति
viditvā sapta sūkṣmāṇi ṣaḍ-aṅgaṁ ca maheśvaram | pradhāna-viniyoga-jñaḥ paraṁ brahmānupaśyati ||
Vyāsa nói: “Ai thật sự thấu hiểu bảy nguyên lý vi tế, lại biết Maheśvara đầy đủ sáu quyền năng, và tinh thông việc phân định cách Pradhāna (Tự Nhiên nguyên thủy) được triển khai thành biểu hiện—nhận ra rằng toàn thể thế gian chỉ là sự biến hóa của Prakṛti do ba guṇa cấu thành—người ấy sẽ trực chứng Thượng Phạm (Brahman tối thượng), bản ngã tối cao.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
Liberation arises from discriminative knowledge: understanding the subtle constituents of experience (often counted as the five tanmātras along with mind and intellect), recognizing the world as a transformation of three-guṇa Prakṛti, and knowing the Lord (Maheśvara) as the governing principle; such insight culminates in direct realization of the Supreme Brahman.
In Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, Vyāsa continues a philosophical exposition: he describes the kind of knower—versed in subtle tattvas and in the operation of primordial Nature—who transcends mere theory and attains experiential vision of the highest reality, Brahman.