Shloka 11
राजधर्मः—राष्ट्ररक्षणं, दण्डनीतिः, हयग्रीवोपाख्यानम्
Royal Duty: Protection, Penal Policy, and the Hayagrīva Exemplum
नाकालतो म्रियते जायते वा नाकालतो व्याहरते च बाल: । नाकालतो यौवनमभ्युपैति नाकालतो रोहति बीजमुप्तम्
na kālato mriyate jāyate vā na kālato vyāharate ca bālaḥ | na kālato yauvanam abhyupaiti na kālato rohati bījam uptam ||
Vyāsa nói: Không ai chết trước thời đã định, cũng không ai sinh ra trước thời ấy; ngay cả đứa trẻ cũng không bắt đầu nói trước lúc của mình. Tuổi trẻ cũng chỉ đến đúng mùa, và hạt giống đã gieo chỉ nảy mầm khi thời của nó đã tới. Vì thế, mọi biến chuyển của thế gian đều diễn ra dưới quyền lực của Thời gian, dạy ta nhẫn nại và vững lòng trước được và mất.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the sovereignty of kāla (time): birth, death, speech, maturation, and growth occur only when their proper time arrives. Ethically, it encourages patience, acceptance, and steadiness rather than anxiety over outcomes that cannot be forced.
In the didactic setting of Śānti Parva, Vyāsa delivers an instruction emphasizing that life-events unfold according to time’s order. He illustrates this with everyday examples—child development, the onset of youth, and a seed’s sprouting—to ground a moral lesson in observable nature.