Shloka 19
कामद्रुम-रूपकः तथा शरीर-पुर-रूपकः
The Desire-Tree and the Body-as-City Metaphors
इदं प्रियाय पुत्राय शिष्यायानुगताय च । रहस्यधर्म वक्तव्यं नान्यस्मै तु कथंचन
idam priyāya putrāya śiṣyāyānugatāya ca | rahasya-dharma vaktavyaṃ nānyasmai tu kathaṃcana || rajas-tamaś ca sattvaṃ ca yatraite svayonijāḥ | samāḥ sarveṣu bhūteṣu tān guṇān upalakṣayet ||
Vyāsa nói: Giáo pháp bí mật này chỉ nên truyền cho người con yêu dấu hoặc cho đệ tử tận tụy, trung thành noi theo—tuyệt không nói với kẻ khác bằng bất cứ cách nào. Còn ba guṇa—rajas, tamas và sattva—sinh từ chính nguồn của chúng (Prakṛti), thì hiện hữu ngang nhau trong mọi loài; hãy nhận biết các guṇa ấy qua những tác động của chúng trong hạnh kiểm và kinh nghiệm.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Two points are emphasized: (1) esoteric dharma should be entrusted only to a qualified, devoted recipient (a faithful disciple or worthy son), and (2) the three guṇas—sattva, rajas, tamas—are present in all beings and should be identified by their observable effects in behavior and mental states.
In Śānti Parva’s instructional setting, Vyāsa delivers a didactic statement on responsible transmission of spiritual knowledge and then turns to a Sāṃkhya-style analysis of nature, explaining how the guṇas pervade all creatures and can be inferred from their manifestations.