Shloka 32
सूक्ष्मभूत-भूतात्मविज्ञानम्
Knowing the subtle principle and the bhūtātman through yoga
आवर्तमानमजरं विवर्तनं षण्णाभिकं द्वादशारं सुपर्व । यस्येदमास्ये परियाति विश्रृ तत् कालचक्रं निहितं गुहायाम्
āvartamānam ajaraṁ vivartanaṁ ṣaṇṇābhikaṁ dvādaśāraṁ suparva | yasyedam āsye pariyāti viśvaṁ tat kālacakraṁ nihitaṁ guhāyām ||
Vyāsa nói: “Luôn xoay vần, chẳng hề già cỗi, không ngừng chuyển động—đó là Bánh Xe Thời Gian. Sáu mùa là trục, mười hai tháng là nan, và những ‘khớp’ khít khao của nó là các pháp hành thiêng như lễ sóc và lễ vọng. Toàn thể vũ trụ đi vào miệng nó như thể là thức ăn. Bánh Xe Thời Gian ấy được đặt trong hang động của trí tuệ nội tâm; ai thật sự biết nó sẽ được chư thiên ca ngợi vì hạnh nghiệp cát tường.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
Time is an unceasing, undecaying cosmic cycle that consumes all beings and events; wisdom lies in recognizing this inner truth (within the ‘cave’ of intellect) and aligning one’s conduct with dharma rather than clinging to what time inevitably carries away.
In Śānti Parva’s instruction on peace and right understanding, Vyāsa presents a vivid metaphor: time as a wheel structured by seasons, months, and ritual divisions, into which the whole world is drawn—urging the listener toward inner discernment and ethical steadiness.