Shloka 7
महाभूत–इन्द्रिय–मनस्–बुद्धि–अन्तरात्मा विवेकः | Discrimination of Elements, Senses, Mind, Intellect, and Inner Self
अफालकुष् व्रीहियवं नीवारं विघसानि च । हवींषि सम्प्रयच्छेत मखेष्वत्रापि पजचसु
Vyāsa uvāca — aphāla-kṛṣṭaṁ vrīhi-yavaṁ nīvāraṁ vighasāni ca | havīṁṣi samprayaccheta makheṣv atrāpi pañcasu ||
Vyāsa nói: “Bậc hiền triết cư trú nơi rừng nên nuôi thân bằng lúa và lúa mạch mọc từ đất không cày xới, bằng ngũ cốc hoang (nīvāra), và bằng phần cơm còn lại sau khi đã đãi khách. Dẫu sống trong giai đoạn lâm cư, ông vẫn phải đúng phép dâng và phân phát các lễ vật havis trong năm đại tế lễ hằng ngày. Bởi vậy, xuất ly không phải là sao lãng: đời sống giản dị đi đôi với bổn phận không dứt đối với chư thiên, tổ tiên, muôn loài và khách lữ hành.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
A forest-dweller should live with minimal harm—using naturally available grains and what remains after serving others—while still maintaining the discipline of the five daily sacrifices. Renunciation is framed as ethical restraint plus ongoing responsibility.
Vyāsa is describing proper conduct for the vānaprastha/forest stage: the muni’s permitted foods (uncultivated grains, wild rice, and leftovers after hospitality) and the continued performance of the pañca-mahāyajñas through offering and distribution of havis.