Shloka 1
Adhyāya 241: Guṇa-sṛṣṭi, Kṣetrajña-sākṣitva, and Śama through Ātma-jñāna (गुणसृष्टिः, क्षेत्रज्ञसाक्षित्वं, शमः)
अपन बक। है २ >> एकचत्वारिशर्दाधिकद्विशततमो< ध्याय: कर्म और ज्ञानका अन्तर तथा ब्रह्माप्राप्तिके उपायका वर्णन शुक उवाच यदिदं वेदवचनं कुरु कर्म त्यजेति च । कां दिशं विद्यया यान्ति कां च गच्छन्ति कर्मणा
Śuka uvāca: yad idaṃ vedavacanaṃ kuru karma tyajeti ca | kāṃ diśaṃ vidyayā yānti kāṃ ca gacchanti karmaṇā ||
Śuka thưa: “Thưa cha, trong Veda có hai loại lời dạy—‘hãy làm nghiệp’ và ‘hãy từ bỏ nghiệp’. Con muốn hiểu điều này: khi một người nhờ vidyā (tri thức) mà từ bỏ hành động, họ đi về ‘phương’ nào, tức đạt đến trạng thái nào? Và do thực hành nghiệp, họ đạt đến đích đến nào?”
शुक उवाच
Educational Q&A
The verse frames a classic Vedic tension: some passages enjoin ritual and duty (karma), while others praise renunciation (tyāga) grounded in knowledge (vidyā). Śuka asks how these two paths differ in their respective outcomes—worldly/heavenly attainments through action versus liberation-oriented attainment through knowledge.
Śuka, the son-disciple, questions his father (implicitly Vyāsa) about apparently conflicting Vedic instructions. He seeks a clear account of the ‘destinations’ reached by those who renounce action through knowledge and by those who pursue action as prescribed duty.