Shloka 9
Adhyāya 240: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman — The Inner Hierarchy and Restraint (इन्द्रिय-मनस्-बुद्धि-आत्म-क्रमः)
वर्जयेदुशतीं वाचं हिंसायुक्तां मनोनुदाम् । ब्रह्म तेजोमयं शुक्र यस्य सर्वमिदं रस:
vyāsa uvāca | varjayed uśatīṃ vācaṃ hiṃsāyuktāṃ manonudām | brahma tejo-mayaṃ śukraṃ yasya sarvam idaṃ rasaḥ | sattva-saṃsevanād dhīro nidrām ucchettum arhati |
Vyāsa nói: Người ta nên tránh lời nói quyến rũ mà gây hại—những lời gắn với bạo lực, làm tâm trí dao động và tổn thương. Brahman là bản tính của quang minh thuần tịnh, là tinh chất không vết nhơ; toàn thể thế gian này chỉ là vị và phần tinh luyện của Ngài. Nhờ nuôi dưỡng sattva (tính trong sáng và thiện lành), người kiên định trở nên xứng đáng để cắt đứt cơn buồn ngủ (sự lười nhác và mê mờ) và tỉnh thức trong chánh niệm có kỷ luật.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Restrain speech: do not use charming words that carry harm and disturb the mind. Recognize Brahman as the pure luminous essence underlying all experience, and cultivate sattva so that clarity and steadiness arise—making one capable of overcoming sleep, sloth, and heedlessness in spiritual discipline.
In the didactic setting of Śānti Parva, Vyāsa delivers instruction on inner discipline. He links ethical restraint (especially non-injurious speech) with contemplative insight into Brahman, and then prescribes sattva-cultivation as a practical means to maintain wakeful steadiness.