Shloka 16
Adhyāya 240: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman — The Inner Hierarchy and Restraint (इन्द्रिय-मनस्-बुद्धि-आत्म-क्रमः)
मनस्तु पूर्वमादद्यात् कुमीनमिव मत्स्यहा । ततः श्रोत्रं ततश्नक्षुर्जिन्वां प्राणं च योगवित्
manas tu pūrvam ādad yāt kumīnam iva matsyahā | tataḥ śrotraṃ tataś cakṣur jihvāṃ prāṇaṃ ca yogavit | sattvasaṃsevanād dhīro nidrām ucchettum arhati |
Vyāsa nói: “Trước hết, người biết Yoga phải nắm bắt và chế ngự tâm—như người đánh cá bắt lấy con cá. Rồi phải điều phục tai, rồi mắt, rồi lưỡi, và cả hơi thở sinh mệnh (prāṇa). Người kiên định, nhờ nuôi dưỡng sattva (tính trong sáng và thanh tịnh), sẽ xứng đáng đoạn trừ cơn buồn ngủ (sự trì độn) và giữ tỉnh thức trong pháp hành có kỷ luật.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
Begin spiritual discipline by mastering the mind first; only then can the senses (hearing, sight, taste) and the vital breath be brought under control. Cultivating sattva—clarity, purity, and steadiness—reduces tamas-like torpor and enables one to overcome sleep as an obstacle to yogic practice.
In the Śānti Parva’s instruction on liberation-oriented conduct, Vyāsa delivers practical yogic guidance: he outlines an order of inner conquest—mind first, then the sensory faculties, then prāṇa—using the vivid simile of a fisherman catching a fish to describe firm restraint.