Shloka 21
Vānaprastha-vṛtti and the Transition toward the Fourth Āśrama (वानप्रस्थवृत्तिः चतुर्थाश्रमोपक्रमश्च)
अथ श्चैतां गतिं गत्वा वायव्यं सूक्ष्ममप्युत । अशुक्लं चेतस: सौक्ष्म्यमप्युक्तं ब्राह्मणस्य वै
atha ścaitāṁ gatiṁ gatvā vāyavyaṁ sūkṣmam apy uta | aśuklaṁ cetasaḥ saukṣmyam apy uktaṁ brāhmaṇasya vai ||
Vyāsa nói: “Rồi theo tiến trình ấy, ngay cả nguyên lý khí—dẫu vi tế—cũng được đạt đến và vượt qua. Người ta dạy rằng, đối với vị brāhmaṇa (bậc cầu đạo bằng thiền quán) lấy mục tiêu là chứng ngộ brahman, tâm trở nên cực kỳ vi tế và ‘không trắng’—không còn mang những dấu ấn phẩm tính thông thường, hiển lộ—đó là dấu hiệu cho sự tan rã bên trong của bản ngã thô, khi vị du-già tiến đến chỗ làm chủ các đại và hòa nhập vào cõi vi tế nhất.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a yogic progression in which the practitioner’s consciousness becomes extremely subtle as one transcends the airy principle (vāyu-tattva). This subtlety of mind is presented as a sign of approaching brahman-realization, where gross self-awareness and ordinary qualities no longer dominate.
Vyāsa describes an inner, contemplative process: after following a certain spiritual ‘course’ (gati), the seeker reaches even the subtle domain associated with vāyu. In that state, the mind of the brahman-seeking practitioner is said to become ‘aśukla’ and exceedingly subtle, indicating dissolution of grosser levels of experience.