Shloka 94
योग–सांख्यसमन्वयः, रथोपमा, व्यक्त–अव्यक्तविवेकः
Yoga–Sāṃkhya Synthesis, Chariot Allegory, and the Vyakta–Avyakta Distinction
न जात्वकाले कुसुमं कुत: फलं पपात वृक्षात् पवनेरितादपि | रसप्रदा: कामदुघाश्न धेनवो न दारुणा वाग् विचचार कस्यचित्
śakra uvāca | na jātvakāle kusumaṁ kutaḥ phalaṁ papāta vṛkṣāt pavaneritād api | rasapradāḥ kāmadughāś ca dhenavo na dāruṇā vāg vicacāra kasyacit ||
Śakra nói: “Trong những ngày ấy, không hề có chuyện chết yểu. Dẫu gió dữ xô rung, chẳng một đóa hoa nào rụng khỏi cây trái mùa—huống chi là quả. Bò cái đều ban phát những dòng dưỡng chất (sữa và các thứ), như những ‘bò như ý’, cho sữa theo ý muốn. Từ miệng bất kỳ ai cũng không hề thốt ra lời thô bạo hay tàn nhẫn.”
शक्र उवाच
Educational Q&A
The verse portrays an ideal moral order where nature and society remain in harmony: nothing occurs ‘out of time’ (akāla), resources are abundant and benevolent (kāmadughā dhenavaḥ), and ethical restraint in speech prevails (no dāruṇā vāk). It implies that dharma sustains both ecological balance and human conduct.
Indra (Śakra) is describing a bygone age of righteousness and well-being: even strong winds do not cause untimely loss in nature, cows freely provide milk, and people do not utter harsh words—signs of a world governed by dharma and orderly time.