Shloka 84
योग–सांख्यसमन्वयः, रथोपमा, व्यक्त–अव्यक्तविवेकः
Yoga–Sāṃkhya Synthesis, Chariot Allegory, and the Vyakta–Avyakta Distinction
अष्टमी वृत्तिरेतासां पुरोगा पाकशासन । पाकशासन! उन देवियोंके नाम इस प्रकार हैं--आशा, श्रद्धा, धृति, शान्ति, विजिति, संनति, क्षमा और आठवीं वृत्ति (जया)। ये आठवीं देवी उन सातोंकी अग्रगामिनी हैं ।।
aṣṭamī vṛttir etāsāṃ purogā pākaśāsana | pākaśāsana! imā devyo nāmabhiḥ—āśā, śraddhā, dhṛtiḥ, śāntiḥ, vijitiḥ, saṃnatiḥ, kṣamā ca, aṣṭamī ca vṛttiḥ (jayā) | eṣā aṣṭamī devī tāḥ saptānām agragāminī || tāś cāhaṃ cāsurāṃs tyaktvā yuṣmadviṣayam āgatāḥ ||
Śakra (Indra) nói: “Hỡi Pākaśāsana! Người thứ tám trong số ấy là Vṛtti, kẻ đi trước dẫn đường cho phần còn lại. Hỡi Pākaśāsana, danh xưng của các nữ thần ấy là: Āśā (Hy vọng), Śraddhā (Đức tin), Dhṛti (Kiên định), Śānti (An hòa), Vijiti (Chiến thắng/Chinh phục), Saṃnati (Khiêm kính), Kṣamā (Nhẫn thứ), và thứ tám là Vṛtti—cũng gọi là Jayā (Khải hoàn). Nữ thần thứ tám này dẫn dắt bảy vị kia. Từ bỏ nẻo asura, họ đã đến trong phạm vi của ngươi.”
शक्र उवाच
Educational Q&A
The verse presents a cluster of personified virtues—hope, faith, fortitude, peace, conquest, humility, and forgiveness—led by right conduct (Vṛtti/Jayā). Ethically, it implies that true ‘victory’ is grounded in disciplined conduct and the cultivation of these inner qualities, along with abandoning asuric (anti-dharmic) dispositions.
Śakra (Indra), addressed as Pākaśāsana, enumerates eight divine feminine personifications of virtues and states that the eighth, Vṛtti (also called Jayā), leads the other seven. He adds that they have forsaken the asuric side and have come into Indra’s sphere—signaling a movement from anti-divine influence toward the domain of dharma.