योग–सांख्यसमन्वयः, रथोपमा, व्यक्त–अव्यक्तविवेकः
Yoga–Sāṃkhya Synthesis, Chariot Allegory, and the Vyakta–Avyakta Distinction
अदृश्यन्तार्यवर्णेषु शूद्राक्षापि तपोधना: । दानवोंके यहाँ जो व्यापारी हैं, वे सदा दूसरोंका धन ठग लेनेका ही विचार रखते हैं तथा ब्राह्मण, क्षत्रिय और वैश्योंमें शूद्र भी मिलकर तपोधन बन बैठे हैं
śakra uvāca | adṛśyantāryavarṇeṣu śūdrākṣā api tapodhanāḥ |
Śakra nói: “Ngay trong những giai tầng được gọi là ‘cao quý’, cũng thấy cả những người mang dấu ấn Śūdra lại trở thành ‘giàu có về khổ hạnh’—những kẻ thật sự có công đức tu trì. Vì thế, nhãn hiệu xã hội bên ngoài không thể đáng tin để đo nội đức; giá trị chân thật được chứng tỏ bằng kỷ luật và hạnh kiểm, chứ không bởi dòng sinh hay dáng vẻ.”
शक्र उवाच
The verse stresses that spiritual excellence (tapas and disciplined conduct) can be found irrespective of social designation; ethical and ascetic merit is not guaranteed by ‘noble’ birth and can arise even where society least expects it.
Indra (Śakra) is making an observation about society and dharma: within the recognized varṇas, people identified as Śūdras are also seen as tapodhanas, highlighting the mismatch between external status and inner virtue.