Shloka 82
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
अयं स पुरुष: श्यामो लोकस्य दुरतिक्रम:
ayaṃ sa puruṣaḥ śyāmo lokasya duratikramaḥ
Bhīṣma nói: “Chính Đấng ấy, thân sắc thẫm đen, là bậc mà thế gian không thể vượt qua—một quyền năng không thể bị băng qua hay vượt thắng, trước mặt Ngài mọi giới hạn thường tình và thước đo của con người đều bất lực.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse asserts the unsurpassable status of the ‘Puruṣa’: a reality so authoritative and foundational that the world cannot ‘cross’ or override him—implying that dharma and ethical order ultimately rest on a higher, inviolable principle.
In Śānti Parva’s instruction, Bhīṣma is describing a transcendent figure—identified by dark hue and by being ‘duratikrama’—to emphasize to the listener that there exists a supreme, unassailable ground of order beyond ordinary human power.