Shloka 115
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
संकरं कांस्यभाण्डैश्व बलिं चैव कुपात्रके: । चातुर्वर्ण्य यदा कृत्स्नममर्यादं भविष्यति
saṅkaraṃ kāṃsyabhāṇḍaiś ca baliṃ caiva kupātrakeḥ | cāturvarṇyaṃ yadā kṛtsnam amaryādaṃ bhaviṣyati ||
Bhīṣma nói: “Khi trật tự xã hội sụp đổ, sẽ có sự pha trộn bừa bãi và rối loạn; lễ vật sẽ được dâng bằng những vật dụng không đúng phép, và cống nạp sẽ bị thu bởi những kẻ không xứng đáng. Khi ấy toàn bộ bốn đẳng cấp sẽ trở nên vô kỷ cương, đánh mất ranh giới và chuẩn mực.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse warns that when dharma weakens, both ritual practice and social ethics lose their standards: offerings and honors go to unworthy recipients, and the structured responsibilities of the four varṇas become confused and boundaryless.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and governance. Here he describes signs of societal decline—misplaced offerings/tributes and the breakdown of cāturvarṇya—illustrating how disorder manifests when norms (maryādā) are ignored.