Shloka 105
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
स्पृहामोहाभिमानेषु लोक: सक्तो विमुहति । “लोग ईर्ष्या, अभिमान, लोभ, काम, क्रोध, भय, स्पृहा, मोह और अभिमानमें फँसकर अपना विवेक खो बैठे हैं ।।
bhīṣma uvāca |
spṛhā-mohābhimāneṣu lokaḥ sakto vimuhyati |
bhavāṁs tu bhāva-tattva-jño vidvān jñāna-tapo'nvitaḥ ||
Bhīṣma nói: “Con người vì dính mắc vào khát cầu, mê muội và tự phụ mà trở nên rối trí, đánh mất sự phân biệt. Còn ngài là bậc tri tánh chân thật của vạn hữu—học rộng, đầy đủ tri kiến và khổ hạnh—có thể thấy rõ vận hành của Thời gian và xét đoán thực tại bằng hiểu biết vững vàng. Ý nghĩa đạo đức ở đây là: trói buộc sinh từ các phiền não nội tâm, còn sự sáng suốt và phán đoán đúng đắn sinh từ tri thức được rèn luyện và sự tự chế.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Attachment to craving, delusion, and ego makes people lose discernment; wisdom arises from knowledge, austerity, and mastery over the mind, which enables one to see reality (and Time’s movement) clearly.
In the Shanti Parva’s instruction-setting, Bhishma contrasts the confused condition of ordinary people with the elevated insight of his listener, praising him as a knower of truth and fit to understand subtle principles.