Shloka 9
Brāhmaṇa-kṛtya, Āśrama-niyama, and Dāna-prasaṃsā
Duties of the Brāhmaṇa, āśrama discipline, and praise of giving
भवाभवीो त्वभिजानन् गरीयो ज्ञानाच्छेयो न तु तद् वै करोमि । आशासु धर्म्यासु परासु कुर्वन् यथा नियुक्तोडस्मि तथा वहामि
bhāvābhāvau tv abhijānann garīyo jñānāc chreyo na tu tad vai karomi | āśāsu dharmyāsu parāsu kurvan yathā niyukto ’smi tathā vahāmi ||
Bhishma nói: “Ta hiểu sự thăng trầm của muôn loài; ta cũng biết điều thiện tối thượng và biết rằng phúc lợi chân thật đạt được nhờ tri thức. Thế nhưng ta lại không đem tri thức ấy vào thực hành. Trái lại, bị thôi thúc bởi những hy vọng—có điều hợp với dharma, có điều trái với dharma—ta gánh vác bổn phận đúng như ‘Đấng Ngự Trị Bên Trong’ (Inner Ruler) thúc giục.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the gap between knowing the good (śreyas) through knowledge and actually living it. It also reflects on how human action is often driven by desires and mixed motives, while one experiences oneself as being impelled by an inner directing principle (antaryāmin), raising questions about self-mastery and moral responsibility.
In the Shanti Parva’s instruction-setting, Bhishma speaks introspectively about human conduct: despite understanding what leads to true welfare, he admits failing to enact it and instead continuing to bear responsibilities as prompted from within, with hopes that may be righteous or unrighteous.