Shloka 45
Śakra–Namuci-saṃvāda: Śoka-nivāraṇa and Daiva-vicāra
Indra and Namuci on grief, composure, and inevitability
दृढेहिं पाशैर्बहुभिविंमुक्त: प्रजानिमित्तैरपि दैवतैश्न । यदा हासौ सुखदुःखे जहाति मुक्तस्तदाग्र्यां गतिमेत्यलिज्र:
dṛḍhaiḥ pāśair bahubhir vimuktaḥ prajā-nimittair api daivataiś ca | yadā hy asau sukha-duḥkhe jahāti muktaḥ tadāgryāṃ gatim eti aliṅgaḥ ||
Bhīṣma nói: “Con người bị trói buộc bởi nhiều thòng lọng bền chặt—sự quyến luyến đặt nơi con cháu, và những hành vi làm để làm vừa lòng các thần linh khác nhau với lòng ham cầu quả báo. Khi đã thoát khỏi các ràng buộc ấy và buông bỏ nỗi lo về vui và khổ, thì—gạt bỏ sự đồng nhất với thân vi tế—người ấy đạt đến cảnh giới tối thượng, vượt ngoài mọi dấu hiệu.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Attachments—especially to progeny and to result-seeking ritual actions aimed at pleasing various deities—function as strong bonds. Liberation is described as dropping fixation on pleasure and pain and relinquishing identification with the subtle body, thereby attaining the supreme, attribute-less goal.
In the Śānti Parva’s instruction section, Bhīṣma continues his discourse on renunciation and the path to the highest good, explaining how common worldly motivations create bondage and how inner detachment leads to the supreme state.